Afbeelding
21 jan 20
21 jan 20
Begin van het einde voor EU PNR?

Na het Belgische Grondwettelijk Hof heeft nu ook de Duitse rechter na een klacht van de mensenrechtenorganisatie Freiheitsrechte vragen gesteld aan het EU Hof van Justitie over de EU Wet inzake het opslaan van passagiersgegevens, en of die in huidige vorm verenigbaar is met de grondrechten en de EU Verdragen. Een derde aanvraag zit in de pijplijn in Oostenrijk via een klacht van de NGO Epicenter.works, waar ik me bij aangesloten heb. Na vele jaren (ikzelf houd me al sinds 2004 bezig met het thema!) zal het EU Hof van Justitie eindelijk uitspraak doen over de “EU PNR Richtlijn”. De hoogste tijd, omdat het als een paal boven water staat dat de EU PNR Richtlijn de toets van de grondwettelijkheid niet kan doorstaan.

 

Door deze Europese wet moeten gegevens van luchtvaartpassagiers verplicht worden opgeslagen en jarenlang bewaard. De zogeheten “PNR” (Passenger Name Records) van àlle passagiers, onschuldig of niet, worden jarenlang opgeslagen. Niemand betwist dat dergelijke gegevens nuttig kunnen zijn in de strijd tegen misdaad en terreur. Maar de ongerichte grootschalige opslag van àlle gegevens, zonder dat er sprake is van een verdenking, is onnodig en disproportioneel. Diverse gerechtelijke uitspraken hebben al herhaaldelijk vastgelegd dat “sleepnetwetten” niet zijn toegestaan. Maar lidstaten gaan onverdroten door op de ingeslagen weg, en plannen zelfs de gegevens van trein-, bus- en bootpassagiers op te slaan.

 

Als er inderdaad een heleboel terroristen en criminelen zouden worden gepakt door middel van onbeperkte opslag van PNR gegevens, dan zouden we nog kunnen beoordelen of het inderdaad proportioneel is om zo'n inperkende maatregel in te stellen. Maar ondanks vijftien jaar herhaaldelijk vragen wát precies aantoont dat PNR effectief is (hoeveel mensen er zijn veroordeeld nadat ze via PNR tegen de lamp waren gelopen) heb ik nooit enig bewijs gekregen. Ook Minister Grapperhaus zei letterlijk dat statistische onderbouwing 'niet voorhanden' was, maar toch overtuigd was van PNR als middel tegen zware criminaliteit en terrorisme. Het EU Hof en vele deskundigen hebben bij herhaling gesteld dat een meer gerichte, beperkte opslag van gegevens, en verplichte uitwisseling tussen lidstaten, de beste methode is.

In een eerder oordeel over een akkoord tussen EU en Canada over de doorgifte van PNR gegevens, bepaalde het EU Hof van Justitie dat de opslag en het gebruik van die gegevens toegestaan is, maar beperkt moet zijn tot wat noodzakelijk en proportioneel is. Ondanks de duidelijke uitspraak van het Hof heeft de Europese Commissie niets gedaan om de PNR Richtlijn aan te passen en hiermee in lijn te brengen. Ondanks onze herhaaldelijke vragen en brieven hierover, steekt de Commissie het hoofd in het zand. En moeten we wachten totdat de rechter de rol van de politiek op zich neemt, en actie onderneemt. De EU wet over het opslaan van PNR gegevens is namelijk een veel te breed sleepnet. Als het EU Hof dezelfde principes toepast als bij eerdere, vergelijkbare zaken, kan het niet anders dan de EU PNR Richtlijn nietig verklaren.

print